• De gemeente moet een flinke poot bijtrekken om als zelfstandige regiegemeente toekomst te hebben

    Kuun Jenniskens

Terugblik fusie met Houten; 'Eigenwijks' verder, met hier en daar samenwerken

Kuun Jenniskens

WIJK BIJ DUURSTEDE Waarom leek een ambtelijke fusie met Houten een goed idee? Eind vorig jaar stonden bijna alle neuzen dezelfde kant op, omdat Kwaliteit moest verbeterd, Kwetsbaarheid verminderd, en Kostenstijgingen worden voorkomen (de 3 K's).

 

Het CDA bijvoorbeeld was voor de fusie, omdat uit onderzoek was gebleken dat de ambtelijke organisatie te zwak was. De VVD wilde geen fusie van bovenaf afgedwongen krijgen - en zag samenwerking als mogelijkheid om zelf aan het stuur te blijven. De SP was als enige partij kritisch, stelde vooraf een reeks voorwaarden en hield onderweg strak de vinger aan de pols.

AFBLAZEN FUSIE Al een half jaar later, in juli 2017, lieten de colleges van Houten en Wijk bij Duurstede weten dat ze de stekker uit de samenwerking hadden getrokken. Voor BBNU, D66 en CDA was dit aanleiding voor een 'motie van treurnis'. Deze oppositiepartijen hadden meer invloed op dit besluit willen hebben. D66 had graag de kans gehad om onderweg de kaders bij te stellen.

Volgens BBNU beschikten coalitiepartijen steeds over meer informatie dan de oppositie. Voor de SP kwam het besluit om te stoppen inderdaad niet onverwacht, omdat ze veel contact hadden met ambtenaren en de burgemeester. De coalitie meent dan ook dat de gemeenteraad voldoende betrokken is geweest. PCG zegt: "Door de colleges is zorgvuldig onderzoek gedaan. Afgeketste samenwerkingsverbanden elders geven aan dat het een lastige materie is."

KOSTEN ALS REDEN De VVD zegt dat Houten vooral een positieve financiële uitkomst zocht: "Toen dat niet lukte, had de Wijkse gemeenteraad het nakijken. Feitelijk hadden wij geen enkele invloed meer." BBNU is het eens: "De fusie zou beoordeeld worden op de 3 K 's en uiteindelijk zijn alleen de Kosten doorslaggevend geweest."

CDA vult aan: "Er speelde dus veel meer. Er zijn duidelijke cultuurverschillen. Houten bleek geen zin meer te hebben. We hebben een blauwtje gelopen." De VVD: "De manier van werken is in onze ogen het breekpunt geweest. Houten was niet erg enthousiast over onze werkwijze." D66: "In Houten werd het niet als een kwaliteitsimpuls gezien om onze mensen binnen te halen."

SP weet dat in Houten het 'meten is weten' een hoge prioriteit heeft. Dit matchte niet goed met de meer pragmatische Wijkse werkwijze.

PCG en GroenLinks benoemen beiden dat Houten en Wijk inderdaad verschillend in de wedstrijd zaten. PvdA noemt het afketsen van de fusie erg jammer. "Het niet doorgaan van dit huwelijk, vlak voor het altaar, doet dus eigenlijk best pijn."

EIGENWIJKS VERDER PCG, GroenLinks en PvdA willen inderdaad 'Eigenwijks' verder. Dat betekent wel gaan samenwerken binnen het netwerk U10, maar geen fusiepartners meer zoeken. Ook de meeste oppositiepartijen zijn het hiermee eens.

D66 is de enige partij die de zelfstandigheid van Wijk los wil laten: "Wij gaan voor een grotere gemeente, die meer in eigen huis kan doen. Want taken uitbesteden aan gemeenschappelijke regelingen, is erg duur en geeft een verlies van democratische controle."

ACHTERSTANDEN De fracties zeggen dat de gemeente al op achterstand was, vanwege de bezuinigen. Dat er nu snel in de organisatie moet worden geïnvesteerd, wordt niet vreemd gevonden. D66: "We moeten nu weer gaan bouwen aan kwaliteit, dat zal hard werken zijn en helaas ook geld kosten." Hoewel het CDA de plannen van na de zomer te oppervlakkig vindt, dat moet echt beter.

SP is blij dat er inmiddels goede plannen liggen voor een eigen afdeling Beheer Openbare Ruimte.

WAT EERST? GroenLinks en SP willen eerst een goede analyse van wat de gemeente zelf doet en welke taken samen met andere gemeenten kunnen worden gedaan. PvdA merkt op dat er met man en macht aan een dergelijke analyse wordt gewerkt. GroenLinks: "Wij zeggen: de zachte taken dichtbij houden (alles wat samenleven en de samenleving betreft) en harde taken veraf (zoals riolering)."

De VVD wil eerst 'strategisch denkende en handelende ambtenaren' aantrekken die een plan voor een toekomstbestendig Wijk kunnen maken. Dit is ook de visie van het CDA: "De ambtelijke top moet eerst goed functioneren en gelukkig heeft dit nu prioriteit bij het college." Ook de PCG wil eerst de ambtelijke organisatie opnieuw optuigen.

BBNU zoekt een andere weg: "Investeren in dure ambtenaren is de makkelijkste weg. Wij zien meer in het talent en de motivatie van inwoners, waarvoor je uit je ivoren toren moet stappen."

(Dit artikel is onderdeel van een serie Terugblikken op de afgelopen raadsperiode in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart.)